Even voor alle duidelijkheid: naar verluidt valt de automobilist en de organisatie van het WK niets te verwijten, op de kruising had het wegverkeer voorrang en de ligfietser reed op eigen gelegenheid. Wat wel opmerkelijk is, is dat de fietser met een oranje vlaggetje reed en dit niet uitmaakte voor de zichtbaarheid, blijkbaar omdat door het aanwezige publiek het beeld wat chaotisch was. Uit de commentaren te concluderen is dat de fietser door de ongewone situatie niet heeft gerekend op autoverkeer, en dat de hoge snelheid waarmee de fiets vanachter het publiek aan kwam rijden de reden is waarom de automobilist niet meer kon voorkomen dat de onoplettendheid van de fietser op een dodelijk ongeval uitdraaide.Een ligfietser (41) uit Assen is zondagavond overleden aan de verwondingen die hij 's middags had opgelopen bij een ongeluk in Smilde. De man, die het marathonparcours van het WK voor gehandicapten volgde, stak vanaf de Jonkersbrug de Hoofdweg over en werd geschept door een auto. De atleten waren nog niet in aantocht en de kruising was nog niet afgesloten voor het verkeer.
Uit de reacties op dezelfde pagina:
Aan het bovenstaande is al te zien dat er een verhitte discussie dreigt los te barsten over de verkeersveiligheid met betrekking tot ligfietsen, hetgeen gelukkig ook weer enigszins wordt getemperd door een hartverwarmend medeleven met de familie van zowel de fietser als de inzittenden van de auto.Alie: 'Wie ter wereld heeft die krasnkzinnige ligfiets uitgedacht? Zeker een groepje studenten aan de gang geweest. Ik snap niet dat iemand zich op die manier door het verkeer wil verplaatsen.'
'Ik kan me gewoon niet voorstellen dat het een veilige manier van fietsen is.'
wfvn: 'Stap eerst eens op een ligfiets voordat je begint te blaten.'
educardo: 'Dit zesde ongeval in heel Nederland met dodelijke afloop heeft te maken met de mentaliteit van de gehaaste automobilist. Deze heeft geen respect voor de fietser of ligfietser.'
staffie04: 'Al die mensen stonden op de brug, dus dat vlaggetje kon niet eens gezien worden door de bestuurder van de auto! De ligfietser had naar mijn idee gewoon niet door dat de weg op dat moment niet was afgesloten en er gewoon verkeer op de hoofdweg reed. Het is een vreselijk ongeluk.'
Lis90: 'Het zijn rot dingen. Ik als inzittende zag hem zelfs pas op het laatste moment. Ligfietsen blijven gewoon hele erge vervelende dingen.'
wfvn: 'Ook met een (lig)fiets zal je wel iemand dood kunnen krijgen maar toch heel wat minder gemakkelijk dan met een auto.'
'Lis90: ik (ligfietser) geloof je regelrecht. Echter heb je het erover dat je hem pas op het laatste moment zag. Ik geloof je dat het geen prettig gezicht geweest is. Ik geloof je als je zegt dat het je nog een flinke tijd (zo niet: de rest van je leven bij zal blijven). Ik weiger echter van je aan te nemen dat een ligfiets vervelend ding is. Ik rijd jaren op zo'n ding en met veel plezier. Je zal het waarschijnlijk op een andere manier bedoelen: een ding wat je slecht ziet. Ook daar ben ik het voor het overgrote deel nÃet mee eens. Het maakt geen barst uit of het nou een auto, een normale fiets, een brommer, een vrachtwagen, een ligfiets of weet-ik-wat is als dat voertuit een weg opschiet die in 'voorrangsituatie' is. Ik kan me op zich best indenken dat je in een (langdurige) opwelling beweert dat het ondingen zijn. Echter vergeet niet dat een apparaat niet zomaar een onding is. De manier waarop hij gebruikt wordt kan het een nuttig apparaat maken óf een onding. Ik verzeker je dat een ligfiets vérre van een onding is mits goed gebruikt. Maar datzelfde geldt ook voor auto's voor normale fietsen, voor brommers voor [vul maar in]. Petra laat zich ook weer even door emoties sturen. 'Ze zijn ook wel erg laag volgens mij'. Even een gekscherende opmerking: Enig idee hoe laag de strepen op de weg zijn? Daarbij spreek je over enkele millimeters terwijl een doorsnee ligfietser al snel richting de meter gaat. Niet om het één of ander maar er rijden genoeg 'mooie sportwagens' rond die láger zijn dan enorm veel ligfietsers. Je doet aannames: 'Je ziet ze volgens mij niet eens rechts van je rijden als je uit je autoraam kijkt'. Ik weet niet wat voor auto je hebt. In ieder geval zijn ligfietsen niet gemaakt om gezien te worden vanuit het zijraam van een SUV. Maar bij een doorsnee auto kan je ze toch écht wel zien. Maar dan nog, al zóu je ze niet vanuit je zijraam zien, met de zijkant van je auto kan je ze moeilijk aanrijden. Je kan ze hoogstens snijden maar dan (ben ik van mening) heeft de ligfietser niet goed genoeg geanticipeerd. Je hebt gelijk als je zegt dat ligfietsers _soms_ minder goed zichtbaar zijn (ik zeg echt _soms_ want dat aantal momenten is echt zéér klein). De meeste ligfietsers zijn zich daar enorm goed van bewust en handelen daar ook naar. Je stuift als (lig)fietser niet achter een heg vandaan die hoger is dan jijzelf om maar even wat te noemen. Maar als automobilist doe je daar net zo goed verstandig aan als je dat doet. Kijk uit met generaliserend en geëmotioneerd commentaar. Als ik op die manier aan de gang zou gaan, dan zou ik alle auto's de hel inwensen omdat ze zo gevaarlijk zijn. Het zijn echter nuttige dingen (die overigens best vaak 'misbruikt' worden voor lullig korte afstanden, maar goed) en zijn pas 'dingen voor de hel' zodra ze verkeerd gebruikt worden. Door rood rijden, te hard rijden op onverantwoorde plekken, met drank op achter het stuur, met mobieltje aan het oor etc. Denk nog eens na, haal eens diep adem en plaats dan eventueel nog eens wat commentaar.'
Al met al vind ik het wel zinnig dat bij verschillende gelegenheden automobilisten en (lig)fietsers bij elkaar worden gebracht om aan elkaar duidelijk te maken wat voor problemen ze met elkaar hebben. Vandaar dat ik op dit forum een uitgebreide startpost plaats voor dit onderwerp. Deze plaats lijkt me meer geschikt om de discussie uit te kunnen diepen zonder bij elke regel direct aan de aanleiding te hoeven refereren, het hierboven beschreven tragische ongeval. Wel hoop ik in mijn hart dat we met deze discussie uiteindelijk een beginnetje van iets positiefs - hoe klein het ook mag wezen - kunnen brengen in het verwerkingsproces en het verdere leven van de nabestaanden, betrokkenen en omstanders in Assen.
Hieronder open ik met een samenvattende beschrijving van de opvallende eigenschappen van ligfietsen met betrekking tot de veiligheid in het verkeer. Omdat het gebaseerd is op persoonlijke ervaringen uit een kleine kring kan ik me goed voorstellen dat er ligfietsers zijn die er anders over denken, dat er automobilisten zijn die ergens totaal niet mee eens zijn of dat medewerkers van de politie graag duidelijk willen maken wat volgens verkeerswet en gevestigde orde al of niet toelaatbaar is. Ik zou zeggen: brand los.
Specifieke veiligheidsaspecten en -problemen van de ligfiets:
Ligfietsframe
Elk ligfietsframe heeft een vrij lange voorbouw. Een nadeel daarvan is dat een ligfietser bij onoverzichtelijke kruispunten even weinig zicht heeft als een automobilist. Daarbij komt nog dat het Nederlandse fietspadenbeleid hier geen rekening mee houdt. Fietspaden komen nogal eens uit op een situatie met beperkt zicht, vaak verergerd door onhandig dicht op de weg geplaatste 'veiligheids'hekken en -bochten, waardoor de ligfietser een lastige manoeuvre moet maken om de weg op te draaien of zelfs geen ruimte heeft om achteruit te steken als er een auto aankomt. Kijk er daarom niet van op als een ligfietser zich er veiliger bij voelt om in plaats van een onoverzichtelijk fietspand een stukje rijbaan te pakken. Voor velomobielen is dat ook wettelijk toegestaan.
Het basisontwerp van de ligfiets - met de benen als kreukelzone vooraan - is bij de relatief veel voorkomende kleine ongelukjes een voordeel. Het voorkomt letselschade bij lichte frontale aanrijdingen (zoals bij een onverwacht geopende autodeur, of bij aanrijdingen waarbij de automobilist net genoeg heeft kunnen afremmen).
Een 'onderstuur' is in het geval van een ongeluk iets veiliger. Bij een diep liggend frame met bovenstuur ('low racer') blijf je meestal met één been achter het stuur hangen als je een botsing krijgt en/of onderuit gaat, waardoor je lichaam wordt meegesleurd door het frame. Het effect is waarschijnlijk vergelijkbaar met motorongelukken waarbij een motorrijder met een been onder de motor belandt.
Snelheid
Een low racer of velomobiel kan wel enorm hard rijden, daarom zijn ligfietsen in de wielersport sinds 1933 geweerd als zijnde ongeoorloofde hulpmiddelen. Het gestroomlijnde wereldrecord ligt op maar liefst 130 km/u, maar zo'n fiets is niet echt bruikbaar in het verkeer, zie verderop bij 'Aerodynamica'.
Sommige sportieve ligfietsers maken in de bebouwde kom gebruik van de potentiële snelheid door zo nu en dan met de stroom auto's mee te rijden, als het zo'n 40 tot 55 km/u gaat rijdt dat eigenlijk lekkerder omdat automobilisten niet meer de moeite nemen om je in te halen. Als je niet vanaf een fietspad een kruispunt oprijdt, maar over de rijbaan, dan merk je ook dat je helemaal niet slecht zichtbaar bent, gewoonweg omdat je op precies rijdt op de plaats waar de automobilisten het verkeer verwachten.
Remmen
Gelukkig kun je met een ligfiets in principe ook goed remmen. Vooral bij de lage modellen; door de lange wielbasis kun je vol gebruik maken van de voorrem zonder dat je wordt gelanceerd. Moet je natuurlijk wel je materiaal goed op orde hebben en een beetje grip hebben op het asfalt.
Aerodynamica
Ligfietsers hebben in de regel iets minder last van de zuigende wind van passerende auto's. Maar pas op: soms zie je ook tweewielers met een stroomlijn, en met zo'n vleugel op zijn kant heb je juist veel ruimte nodig om bij afwisselende wind en passerende auto's de fiets op de weg te houden. Daarom kiezen ligfietsers die gestroomlijnd in het normale verkeer willen meerijden meestal voor een velomobiel; omdat zo'n fiets op 3 wielen rijdt kun je zonder problemen het spoor houden bij windvlagen.
Wegligging
In de bochten heeft de velomobielrijder vanwege de kleine spoorbreedte minder speelruimte dan je zou verwachten. Geef de velomobiel dus wat ruimte om af te remmen en de bocht aan te snijden.
Sommige ligfietsen, zoals de Flevobike, hebben een sterk afwijkende besturing waardoor de fiets een zenuwachtiger weggedrag heeft. Voor het veilig kunnen rijden in uiteenlopende verkeerssituaties is een ruime ervaring nodig. De meeste moderne ligfietsframes zijn echter makkelijk om mee te rijden, en zijn vooral met zware bagage en hogere snelheid veiliger dan een conventioneel fietsframe.
Iedere fietser wordt wel eens verrast door een stuk glad wegdek in een bocht of op een rotonde, of een gevaarlijk aangelegde fietsvoorziening. Een ligfietser loopt zelden serieuze verwondingen op bij een uitglijder, maar het wordt wel levensgevaarlijk als er zwaardere voertuigen bij de glijpartij betrokken raken. Een uitglijer kun je ook als oplettende ligfietser niet altijd voorkomen, maar je kunt wel proberen om zo te rijden dat je niet meteen in een gevaarlijke situatie belandt bij een slippartij.
Helm
Ik weet er geen statistieken over, maar ik verwacht dat een helm op een ligfiets een minder belangrijke functie heeft dan bij een wielren- of rechtopfiets. Dit is omdat bij een ongeval de rechtop rijdende fietser relatief vaak een lange val maakt met het hoofd naar voren, en de ligfietser relatief vaak onderuit gaat en schuivend op straat belandt. Eenzijdige ongevallen van een ligfietser zullen m.i. vrijwel altijd zonder hoofdletsel zijn. Bij botsing van een ligfiets met een (vracht)auto of wegobstakel zijn gevallen denkbaar waarin een helm letselschade voorkomt, maar ik verwacht dat de zwaarste klappen vrijwel altijd worden opgevangen door de knieën, de heupen en de polsen.
Spiegel
Vooral bij raceligfietsen ligt het stoeltje erg plat, waardoor achteruitkijken geen prettige beweging is. Een spiegeltje is op de ligfiets een zinvolle accessoire voor de verkeersveiligheid, vooral als je veel tussen het autoverkeer rijdt en/of samen fietst.
Er zijn twee types fietsspiegels: een grote spiegel op het stuur, frame, of stroomlijnkuip, of een klein spiegeltje aan je zonnebril of helm. Zo'n klein spiegeltje op je helm of bril vangt weinig wind en geeft toch een grote kijkhoek. Bovendien kun je gericht kijken door je hoofd mee te draaien, dus je hebt in principe geen dode hoek.
Verlichting
Als iemand die jarenlang evenveel heeft gefietst als de gemiddelde Nederlander met de auto rijdt, kan ik dit in één zinsnede samenvatten: alles gaat stuk. En vaak op het verkeerde moment. Al kocht ik een peperdure naafdynamo en dacht ik daarmee de ideale verlichting te hebben, dan draait dat ding ineens in de soep na een keertje 80 km/u gereden te hebben.
Maar sinds de komst van bright LED's zou elke (lig)fietser toch eigenlijk altijd een werkend voor- en achterlichtje moeten hebben, want de moderne batterijlichtjes zijn praktisch en bedrijfszeker. Ik heb nu zelfs een koplamp die je onderweg kunt bijladen door even aan de slinger te draaien. Maar ja, juist omdat het losse lichtjes zijn vergeet je ze soms wel eens. Dan schaam ik me voor m'n nalatigheid en sluip ik (letterlijk) ongezien over fietspaadjes en trottoirs naar huis. Een low racer 's nachts zonder licht kan van een afstandje echt erg onherkenbaar zijn, makkelijk te verwarren met een hekwerk of een vangrail.
Als je veel in het donker buiten de bebouwde kom rijdt voldoen de LED-lichtjes eigenlijk net niet. Vooral op een lage ligfiets heb je erg veel last van tegenliggers met groot licht. Automobilisten zien je met een moderne 'bright white' LED-lamp heus wel aankomen, maar uit nieuwsgierigheid, nalatigheid of misplaatste onzekerheid laten ze vaak het grote licht aan. Op zo'n moment zou je het liefst even een joekel van een kryptonlamp aanknippen in plaats van in het zwarte gat te moeten mikken met de dood in de ogen.
Tips voor de meelezende ligfietsers:
- Achterlichten en reflectors blijven veel langer heel als je ze op de ligfietstassen monteert in plaats van op de fiets. De enige echt slijtvaste stekkers om fietsverlichting aan te sluiten zijn thin coax kabels (van oude computernetwerken, er is meestal gratis aan te komen).
- Een stroomlijnpuntje is een ideale drager voor een retroreflecterende striping. Je kunt zelf een mooi ontwerp verzinnen en het zorgt 's nachts voor een uitstekende zichtbaarheid tussen het autoverkeer. Vraag ernaar bij de reclamebeletteringstoko.
Vlaggetje
Voordeel: in specifieke situaties (bochten of kruispunten achter een maïsveld of andere beplanting, fietsstroken achter geparkeerde auto's) hebben kruisende verkeersdeelnemers een kans om de ligfietser eerder aan te zien komen.
Nadeel: Zo'n vlaggetje vangt erg veel wind. Dit kost niet alleen extra energie van de fietser, maar het vlaggetje kan bij hogere snelheiden en in bochten gevaarlijk gaan zwiepen waardoor passerende rechtopfietsers verwond kunnen raken. Ook kan het vlaggetje een vals gevoel van veiligheid geven, een ligfietser kan beter op de spiegels van de automobilist letten dan blindelings te vertrouwen op een vlaggetje, want zeker tegen een dode hoek van een bus of vrachtwagen helpt zo'n verticaal geplaatst vlaggetje waarschijnlijk niet echt.
Zelf rijd ik zonder vlaggetje. Ik erger me er aan als je op een heerlijk rijdende fiets zo'n klapperende en zwiepende windvanger mee moet sleuren. Bovendien kan ik onderweg niet vanuit het oogpunt van het vlaggetje rondkijken dus ik kan in de hierboven genoemde gevallen niet controleren of dat ik door anderen ben gezien. Ik vermijd dan liever de risico's door een beetje extra ruimte vrij te houden tussen het autoverkeer.
Interessante links:
- ligfiets.net: Defensief rijgedrag en veiligheid
- Ligfiets forum: Veiligheid ligfietser
- BBC News: Wearing helmets 'more dangerous'
- WFvN op gathering.tweakers.net: Het ligfietstopic (inschrijving vereist)
Nog een paar tips voor de automobilist...
Automobilisten wordt geleerd om fietsers op de rijbaan ruim te passeren. In de praktijk is het vaak een kwestie van schipperen, vooral als de andere rijbaan druk is. Als je geen kans ziet om over de andere rijbaan in te halen, minder dan eerst vaart zodat bij het inhalen het snelheidsverschil minimaal is, en speel even met je knipperlichten om de tegenliggers te informeren en de bumperklever achter je wakker te schudden. Als je het op die manier doet, blijft de fietser zich er veilig bij voelen ondanks dat je met minder tussenruimte passeert.
Oja, en houd nou de gewoonte vast om richting aan te geven bij het afslaan alsjeblieft! Wees niet zo asociaal om mij voor de kat zijn viool te laten wachten
...en voor de ligfietser
Zorg er altijd voor dat automobilisten je al eventjes hebben kunnen zien voordat je bij elkaar in de buurt komt. Haal geen rijdende auto's rechts in, ook al is de fietsstrook vrij.
Zwaai even naar de spiegels als je achterlangs een vrachtwagen rijdt en check de aandacht van de trucker
En roep 'hoi' als je een paard tegenkomt 
Voor de (lig)fietsers die op de rijstrook rijden: Gebruik een spiegel, dan voel je je al meteen een heel stuk veiliger! Op de stukken die te smal zijn om met veel snelheidsverschil te passeren, kun je de Scandinavische stijl eens proberen: rij een meter op de rijbaan, zodat automobilisten zowel van veraf als vanuit een onoverzichtelijke bocht jou goed kunnen zien rijden. Geef die meter weer vrij wanneer een auto nadert. Dit geeft je net een beetje psychologisch overwicht op de automobilist, maar dan wel op een sociale manier. Oja, kijk goed in de spiegel voordat je weer op de rijbaan gaat rijden.
En aan alle fietsers: geef nou eens richting aan, als je iemand daar een plezier mee kunt doen! Straks nemen alle automobilisten die lamme mentaliteit over en sta je ook telkens voor de kat zijn viool te wachten
.
goed antwoord, jij laat je tenminste niet meteen opfokken
